એપેન્ડિક્સ કેન્સરના પ્રકાર

કોષોનો પ્રકાર અને માઇક્રોસ્કોપ હેઠળ કોષો કેવી રીતે દેખાય છે તેનો ઉપયોગ પરિશિષ્ટ કેન્સરના પ્રકારોને વર્ગીકૃત કરવા માટે થાય છે. કોષોના પ્રકારનું નામ તેમની વર્તણૂક દ્વારા આપવામાં આવે છે, જેમ કે શરીરના અન્ય પ્રદેશોમાં ફેલાવાની સંભાવના, વિકાસની ગતિ અને શસ્ત્રક્રિયા દ્વારા દૂર કરવાની ક્ષમતા.

એપેન્ડિક્સ કેન્સરના બે મુખ્ય પ્રકાર છે જેમ કે કાર્સિનોઇડ ટ્યુમર અને કાર્સિનોમાસ.

(A) ન્યુરોએન્ડોક્રાઈન ટ્યુમર:-

આ સૌથી વધુ પ્રચલિત એપેન્ડિક્સ કેન્સર છે, જે તમામ કેસોમાં લગભગ અડધા છે. તેઓ તેમના ચાલીસમાં સ્ત્રીઓમાં વધુ સામાન્ય છે. ન્યુરોએન્ડોક્રાઈન ટ્યુમર (NET) હોર્મોન ઉત્પન્ન કરતા કોષોમાં શરૂ થાય છે, જે શરીરના લગભગ દરેક અંગમાં ઓછી માત્રામાં જોવા મળે છે. તેને કાર્સિનોઇડ ટ્યુમર તરીકે પણ ઓળખવામાં આવે છે. ન્યુરોએન્ડોક્રાઇન ટ્યુમર સામાન્ય રીતે જઠરાંત્રિય પ્રણાલી અથવા ફેફસામાં શરૂ થાય છે, જો કે તે સ્વાદુપિંડ, અંડકોષ અથવા અંડાશયમાં પણ વિકાસ કરી શકે છે. આ ગાંઠો સામાન્ય રીતે ધીમે ધીમે વિકસે છે અને તેને નીચા-ગ્રેડની ગાંઠો તરીકે વર્ગીકૃત કરવામાં આવે છે, પરંતુ ચોક્કસ સંજોગોમાં તે ઝડપથી વધી શકે છે. NET ના વિકાસ માટે નાના આંતરડા, ગુદામાર્ગ અને પરિશિષ્ટ સૌથી સામાન્ય સ્થળો છે. એક જ સમયે અનેક ગાંઠો વિકસી શકે છે. એપેન્ડિક્સ ન્યુરોએન્ડોક્રાઈન ટ્યુમર માટે સૌથી અનુકૂળ સ્થાન એપેન્ડિક્સની ટોચ છે. ન્યુરોએન્ડોક્રાઈન ગાંઠો એપેન્ડિક્સની બધી ગાંઠોમાંથી લગભગ અડધા માટે બનાવે છે. એપેન્ડિક્સ કેન્સર સામાન્ય રીતે લક્ષણો ઉત્પન્ન કરતું નથી જ્યાં સુધી તે અન્ય અવયવોમાં ફેલાઈ ન જાય, અને નિયમિત તપાસ અથવા શસ્ત્રક્રિયા દરમિયાન તેની શોધ ન થાય ત્યાં સુધી તે ઘણીવાર કોઈનું ધ્યાન રહેતું નથી. એપેન્ડિક્સ ન્યુરોએન્ડોક્રાઈન ટ્યુમર જે તે વિસ્તાર સુધી મર્યાદિત રહે છે જ્યાં તેની શરૂઆત થઈ હતી તેની સર્જરી દ્વારા સફળતાપૂર્વક સારવાર થવાની સારી તક છે.

(બી) કાર્સિનોમાસ:-

કેન્સરનો સૌથી સામાન્ય પ્રકાર કાર્સિનોમા છે. તે ત્વચાના ઉપકલા પેશી અથવા પેશીમાં શરૂ થાય છે જે આંતરિક અવયવો જેમ કે પરિશિષ્ટ, યકૃત અને કિડનીને જોડે છે. કાર્સિનોમાસ કાં તો શરીરના અન્ય ભાગોમાં ફેલાઈ શકે છે અથવા એક પ્રદેશમાં મર્યાદિત હોઈ શકે છે.

એપેન્ડિક્સના કાર્સિનોમાસ નીચે મુજબ છે:-

(1) એપેન્ડિસલ મ્યુકોસેલ્સ:-

મ્યુકોસેલ્સ એ એપેન્ડિક્સની દીવાલના બલ્જને કારણે મ્યુકોસથી ભરપૂર સોજો અથવા કોથળીઓ છે. મ્યુકોસેલ એપેન્ડિક્સમાં વિવિધ પ્રકારના સૌમ્યથી જીવલેણ રોગોને કારણે થઈ શકે છે. મ્યુકિનસ સિસ્ટેડેનોમાસ અને મ્યુસિનસ સિસ્ટેડેનોકાર્સિનોમાસ આવી બે સ્થિતિઓ છે. મ્યુકિનસ સિસ્ટેડેનોમા કોલોનમાં વિકસિત એડેનોમેટસ પોલિપ્સ જેવા જ છે અને તે સૌમ્ય છે તેથી ફેલાતા નથી. જો તેઓ પરિશિષ્ટમાં મર્યાદિત હોય તો તેમને શસ્ત્રક્રિયા દ્વારા સંપૂર્ણપણે દૂર કરી શકાય છે. જો પરિશિષ્ટ ફાટી જાય છે, તેમ છતાં, કોષો આખા શરીરમાં ફેલાઈ શકે છે અને પેટમાં મ્યુસીન નામની જેલી જેવી સામગ્રીને બહાર કાઢવાનું ચાલુ રાખે છે. મ્યુસિન બિલ્ડઅપ પેટમાં અસ્વસ્થતા, પેટનું ફૂલવું અને આંતરડાની તકલીફનું કારણ બની શકે છે, જેમાં આંતરડાના અવરોધ (અવરોધ)નો સમાવેશ થાય છે. મ્યુકિનસ સિસ્ટેડેનોકાર્સિનોમાસ પેટમાં મ્યુસીન જેવી જ અસર કરી શકે છે, પરંતુ તે જીવલેણ છે, એટલે કે તે શરીરના વિવિધ ભાગોમાં ફેલાઈ શકે છે.

(2) ગોબ્લેટ સેલ કાર્સિનોઇડ:-

એડેનોકાર્સિનોઇડ ટ્યુમર તરીકે પણ ઓળખાય છે. આ ઓછા વારંવાર થતા ગાંઠો છે જે તેમના નામ હોવા છતાં કાર્સિનોઇડ ગાંઠો અથવા NETs નથી. ગોબ્લેટ સેલ કાર્સિનોઇડ (જીસીસી) ગાંઠો એ એક અનન્ય અને વિશિષ્ટ ગાંઠ સ્વરૂપ છે જે મોટે ભાગે પરિશિષ્ટમાં ઉદ્ભવે છે, અન્યત્ર માત્ર થોડા જ કિસ્સાઓ જોવા મળે છે. એડેનોકાર્સિનોઇડ, મ્યુસીનસ કાર્સિનોઇડ, ક્રિપ્ટ સેલ કાર્સિનોમા અને મ્યુસીન-ઉત્પાદક ન્યુરોએન્ડોક્રાઇન ટ્યુમર એ અન્ય નામો છે જેનો ઉપયોગ આ એન્ટિટીનું વર્ણન કરવા માટે થાય છે, પરંતુ કોઈ પણ સાર્વત્રિક રીતે સ્વીકૃત નથી. પ્લુરીપોટન્ટ આંતરડાના ઉપકલા ક્રિપ્ટ-બેઝ સ્ટેમ કોશિકાઓમાંથી ગાંઠને જન્મ આપવા માટે ડ્યુઅલ ન્યુરોએન્ડોક્રાઇન અને મ્યુસીનસ ડિફરન્સિએશન માનવામાં આવે છે. તીવ્ર એપેન્ડિસાઈટિસ એ સૌથી વધુ વારંવાર ક્લિનિકલ અભિવ્યક્તિ છે, જેના પછી પેટમાં દુખાવો અને સમૂહ આવે છે.

આ એન્ટિટીની હિસ્ટોલોજિક લાક્ષણિકતા એ છે કે ઘણા ન્યુરોએન્ડોક્રાઇન માર્કર્સ માટે લેમિના પ્રોપ્રિયા અથવા સબમ્યુકોસા ડાઘમાં ગોબ્લેટ કોશિકાઓના ક્લસ્ટરનો દેખાવ છે, જોકે તીવ્રતા ઘણીવાર અસમાન હોય છે. જોકે એટીપિયા સામાન્ય રીતે હળવા હોય છે, કાર્સિનોમેટસ વૃદ્ધિ પેટર્ન શોધી શકાય છે. આ સિગ્નેટ રિંગ કોષો અથવા નબળા તફાવત સાથે એડેનોકાર્સિનોમાસ હોઈ શકે છે. પાંચ વર્ષ પછી એકંદરે સર્વાઇવલ 76 ટકા છે. તેઓ મ્યુસીનસ એડેનોકાર્સિનોમા જેવી જ રીતે વર્તે છે અને તેમની સારવાર કરવામાં આવે છે.

(3) સિગ્નેટ-રિંગ સેલ એડેનોકાર્સિનોમા:-

સૌથી દુર્લભ એપેન્ડિસિયલ મેલિગ્નન્સી, સિગ્નેટ રિંગ સેલ કાર્સિનોમા અન્યની જેમ બિન-વિશિષ્ટ ક્લિનિકલ રજૂઆત ધરાવે છે. જમણા નીચલા ચતુર્થાંશ પેટની અસ્વસ્થતા તીવ્ર એપેન્ડિસાઈટિસથી અસ્પષ્ટ છે તે આ ગાંઠોની સૌથી પ્રચલિત નિશાની છે. મ્યુસીનસ એડેનોકાર્સિનોમા વર્તે છે અને તેને ગોબ્લેટ સેલ કાર્સિનોઇડ્સની જેમ જ ગણવામાં આવે છે. તેઓ કાર્સિનોઇડ ગાંઠો કરતાં વધુ આક્રમક હોય છે અને સામાન્ય રીતે 50 વર્ષથી વધુ ઉંમરના લોકોને અસર કરે છે. 

નિદાન સમયે, 93 ટકા દર્દીઓમાં પડોશી અંગો, લસિકા ગાંઠો અથવા પેરીટોનિયલ પોલાણમાં મેટાસ્ટેસિસ હાજર હોય છે.

(4) આંતરડાના પ્રકારના એડેનોકાર્સિનોમા:-

તેને કોલોનિક-ટાઈપ એડેનોકાર્સિનોમા તરીકે પણ ઓળખવામાં આવે છે. પરિશિષ્ટની ગાંઠો તમામ પરિશિષ્ટની ગાંઠોમાં લગભગ 10% હિસ્સો ધરાવે છે અને સામાન્ય રીતે પરિશિષ્ટના આધારની નજીક સ્થિત હોય છે. તેના લક્ષણો કોલોરેક્ટલ કેન્સર જેવા છે. તે સામાન્ય રીતે શોધી શકાતું નથી, અને નિદાનનું નિદાન સામાન્ય રીતે એપેન્ડિસાઈટિસ સર્જરી દરમિયાન અથવા પછી થાય છે. એપેન્ડિસાઈટિસ એ એપેન્ડિક્સની બળતરા છે જે પેટમાં અસ્વસ્થતા, સોજો, ઉબકા, ઉલટી, કબજિયાત અથવા ઝાડા, ગેસ પસાર કરવામાં મુશ્કેલી અને નીચા તાપમાનનું કારણ બને છે જે અન્ય લક્ષણો પછી દેખાય છે.

(5) પેરાગેન્ગ્લિઓમા :-

આ એક દુર્લભ ગાંઠ છે જે પેરાગેંગ્લિયા કોષોમાંથી ઉદ્ભવે છે, જે ચેતા પેશી કોષોનો સંગ્રહ છે જે ગર્ભ (પૂર્વ જન્મ) વિકાસ પછી નાના થાપણોમાં રહે છે. પેરાગેન્ગ્લિયા શરીરના માથા અને ગરદનના પ્રદેશમાં, મૂત્રપિંડ પાસેની ગ્રંથીઓ, રક્ત ધમનીઓ અને ચેતાઓમાં જોઈ શકાય છે. ગાંઠનું આ સ્વરૂપ સામાન્ય રીતે સૌમ્ય હોય છે, અને સમગ્ર ગાંઠના સર્જીકલ એક્સિઝન દ્વારા તેની વારંવાર અસરકારક રીતે સારવાર કરી શકાય છે.